İran Üniversitesi Dünyada Kaçıncı Sırada? Zihnimde Başlayan Bitmeyen Tartışma
Konya’da yaşayan 26 yaşında biriyim. Gün içinde mühendislik hesaplarıyla boğuşurken akşamları kendimi sosyal bilimlerin içinde kaybolmuş halde buluyorum. Bir yandan sistem kurmak, diğer yandan insanı anlamak… Ve garip bir şekilde en çok da üniversite sıralamaları gibi “soğuk” görünen konular beni içine çekiyor. Özellikle de şu soru: İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada?
Ama bu soru sandığım kadar düz değil. Çünkü içimde iki farklı ses sürekli tartışıyor. Biri net veriler, tablolar, indeksler istiyor. Diğeri ise “iyi de bu sıralamalar insan hayatını ne kadar anlatıyor?” diye soruyor.
—
İran Üniversiteleri Gerçekten Nerede Duruyor?
Chicha ziyaretçileri için hazırladığımız bu makalede “İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada” konusunu sade bir dille anlatıyoruz.
Analitik bakış: sayılar, indeksler ve küresel tablo
İçimdeki mühendis hemen devreye giriyor:
“Bak,” diyor, “İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada sorusunun tek cevabı yok. Çünkü her sıralama farklı kriter kullanıyor.”
Gerçekten de QS World University Rankings, Times Higher Education (THE) ve ARWU gibi sistemler farklı ölçütlere bakıyor:
Akademik yayın sayısı
Atıf oranları
Uluslararası öğrenci oranı
İşveren itibarı
Araştırma kalitesi
Bu çerçevede İran’daki bazı önde gelen üniversiteler genellikle şu bantlarda yer alıyor:
Tahran Üniversitesi (University of Tehran): Dünya sıralamalarında çoğunlukla 300–600 bandında
Sharif University of Technology: Mühendislik alanında 300–500 bandına yaklaşan güçlü performans
Amirkabir University of Technology: Özellikle teknik alanlarda 400–700 aralığında değişen konum
Shiraz ve Isfahan Üniversiteleri: 500–1000 bandında dalgalanan sıralamalar
İçimdeki mühendis net konuşuyor:
“Demek ki İran üniversiteleri dünya sıralamasında ortalama olarak ilk 500–1000 bandında yer alıyor. Bu kötü değil, hatta bazı alanlarda oldukça güçlü.”
Ama tam o anda içimdeki insan tarafı araya giriyor.
—
Duygusal bakış: bir ülkenin üniversitesi sadece sayı mıdır?
“Tamam,” diyor içimdeki insan, “ama bu sadece rakam.”
Haklı. Çünkü İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada?İran Üniversiteleri Neden Önemli Bir Tartışma Konusu?
Bölgesel güç ve akademik direnç
İçimdeki mühendis tekrar devrede:
“Ortadoğu ve Orta Asya akademik haritasında İran ciddi bir bilim üretim merkezi.”
Gerçekten de İran, özellikle mühendislik, tıp ve temel bilimlerde güçlü bir akademik geçmişe sahip. Ambargolar, uluslararası izolasyonlar ve ekonomik zorluklara rağmen yayın üretimi devam ediyor.
Bu durum sıralamalara da yansıyor ama tam olarak değil.
Çünkü küresel sıralamalar çoğu zaman:
İngilizce yayın oranını
Uluslararası iş birliklerini
Batı merkezli akademik ağları
daha fazla ödüllendiriyor.
İçimdeki insan burada biraz rahatsız:
“Yani diyor ki, iyi bilim yapmak yetmez; doğru yerde yayınlamak da gerekir.”
—
İç tartışma: sistem mi önemli, emek mi?
Konya’da bir akşam… Çay masasında kendi kendime konuşuyorum gibi.
İçimdeki mühendis:
“Objektif ölçüm olmadan kıyas yapamayız. O yüzden İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada sorusuna veriyle yaklaşmak zorundayız.”
İçimdeki insan:
“Peki ya ölçemediğimiz şeyler? Bir öğrencinin motivasyonu, bir hocanın adanmışlığı, bir laboratuvarda yıllarca süren sessiz çalışma?”
İşte burada mesele sadece sıralama olmaktan çıkıyor.
—
Dünya Sıralamaları İran Üniversitelerini Nasıl Görüyor?
QS ve THE perspektifi
QS gibi sıralamalarda İran üniversiteleri genellikle:
İlk 200’de çok sınırlı temsil
200–500 bandında birkaç güçlü kurum
500–1000 aralığında geniş bir yelpaze
THE (Times Higher Education) sisteminde de benzer bir tablo var. Özellikle araştırma etkisi güçlü ama uluslararasılaşma düşük olduğu için sıralama yukarı çıkmak zorlaşıyor.
İçimdeki mühendis bunu şöyle özetliyor:
“Veri seti global rekabete göre ayarlanmış. İran güçlü ama sistemin bazı parametrelerinde dezavantajlı.”
—
Alternatif bakış: sıralama her şeyi anlatır mı?
İçimdeki insan burada itiraz ediyor:
“Eğer bir üniversite iyi mühendis yetiştiriyorsa, o mühendis dünyanın herhangi bir yerinde problem çözebiliyorsa, sıralama neyi eksik ölçüyor?”
Bu soru beni Konya’da yürürken bile düşündürüyor. Çünkü Türkiye’den İran’a, İran’dan Avrupa’ya uzanan akademik hikâyeler aslında bir “sıralama listesi”nden çok daha karmaşık.
—
İran Üniversiteleri Üzerine Kişisel Bir Zihin Haritası
Konya’dan bakınca İran akademisi
Bazen kendimi harita üzerinde küçük bir nokta gibi hissediyorum. Konya’dan bakınca Tahran uzak bir şehir değil sadece; farklı bir akademik evren gibi.
İçimdeki mühendis diyor ki:
“Orada güçlü matematik, fizik ve mühendislik okulları var. Özellikle Sharif University of Technology teknik alanda ciddi bir üretim merkezi.”
İçimdeki insan ise ekliyor:
“Ve o üniversitelerde okuyan öğrenciler de benim gibi kaygılar taşıyor. Sınavlar, gelecek, belirsizlik…”
Bu noktada İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada?Bilgi üretimi mi, görünürlük mü?
Modern akademide en büyük sorunlardan biri bu:
Çok üretmek
Ama görünür olamamak
İçimdeki mühendis net:
“Bir makale yazmak yetmez, doğru dergide yayınlanmalı.”
İçimdeki insan biraz kırgın:
“Yani emek var ama görünürlük yoksa yok sayılıyor mu?”
İşte bu yüzden İran üniversiteleri çoğu zaman hak ettiği yerden biraz daha aşağıda görünür.
—
İran Üniversiteleri ve Küresel Bilim Ekosistemi
Bağımsızlık, kısıtlar ve üretim gücü
İran akademisi birçok alanda kendi kendine yetmeye çalışan bir yapıya sahip. Bu durum hem bir avantaj hem de dezavantaj.
Avantaj çünkü:
Yerli çözüm üretme kültürü gelişmiş
Mühendislikte pratik problem çözme güçlü
Dezavantaj çünkü:
Uluslararası iş birlikleri sınırlı
Global akademik görünürlük düşük
İçimdeki mühendis bunu teknik bir denklem gibi görüyor:
“Kaynak kısıtlı ama üretim devam ediyor → verimlilik yüksek ama ölçek sınırlı.”
İçimdeki insan ise farklı düşünüyor:
“Belki de mesele ölçek değil, süreklilik.”
—
Sıralama Takıntısı: Gerçekten Ne Arıyoruz?
Kendime sorduğum zor soru
Bir noktada durup kendime şunu soruyorum:
“Ben neden sürekli İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada gibi bir soruya takılıyorum?”
İçimdeki mühendis cevaplıyor:
“Çünkü dünyayı ölçmek istiyorsun.”
İçimdeki insan ise daha derin bir şey söylüyor:
“Çünkü anlamlandırmak istiyorsun.”
Ve bu ikisi aslında birbirine düşman değil. Sadece farklı yöntemler.
—
Veri ve duygu aynı masada oturabilir mi?
İçimdeki mühendis:
“Sıralama olmadan karşılaştırma olmaz.”
İçimdeki insan:
“Karşılaştırma olmadan empati olmaz.”
Belki de doğru cevap ikisinin ortasında bir yerde.
İran üniversiteleri dünya sıralamasında genelde orta-üst bandda yer alıyor olabilir. Ama bu, onların bilimsel değerinin tamamını anlatmıyor.
—
Okuyucularımıza “İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada” konusunda faydalı bilgiler sunmaya çalıştık. Chicha ekibi olarak bizi okumaya devam edin!
Son Düşünce: Rakamların Ötesinde Bir Akademi
Günün sonunda Konya’da pencereyi açıp dışarı baktığımda aklıma şu geliyor:
İnsanlar üniversiteyi sadece bir “sıra” olarak düşünmek istiyor. Çünkü bu kolay.
Ama gerçek daha karmaşık.
İçimdeki mühendis hâlâ tablo istiyor.
İçimdeki insan ise hikâye.
Ve belki de İran üniversitesi dünyada kaçıncı sırada?
Paylaş:
✈
💬
f
𝕏